Seksuele voorlichting anno 2017

Hoe vroeger, hoe liever

Wanneer vertel je aan je kind waar baby’s vandaan komen? Hoe moet je reageren als je zoon of dochter naar porno op internet kijkt? En vanaf welke leeftijd mag het vriendje van je dochter blijven slapen? Voor elke ouder zijn dit, zelfs anno 2017, heikele vragen.

 

Want ja, met je kind praten over seks, het blijft voor elke ouder kies. Nagenoeg gelijktijdig kwamen­ twee boeken op de markt die je hierin op weg kunnen helpen. Goedele Liekens geeft raad in ‘Help, mijn kind denkt aan seks!’, en ook de Nederlandse opvoedkundige Marina van der Wal (52) schreef (samen met psychiater Bram Bakker) een boek over seksuele voorlichting: ‘Vrij(be)wijs’. Beide auteurs zijn het alvast over één ding eens: aan seksuele voorlichting kan je niet vroeg genoeg beginnen.

 

Bron van genot

“Seksuele opvoeding beperkt zich nog te vaak tot het wijzen op de gevaren van seks”, waarschuwt Goedele Liekens in haar boek. “Te weinig ouders beseffen dat dat een averechts effect heeft. Jongeren­ zien seks dan als ‘iets wat niet mag van mijn ouders’, waardoor het net heel aantrekkelijk wordt. Van de twaalfjarige jongens heeft de helft al porno gezien. Het is heel logisch dat je kind nieuwsgierig is naar seks. Vroeger keken ze in een boekje, vandaag vinden ze alles open en bloot op het internet. Daar moeten we een goed tegengewicht bieden door middel van een expliciete­ seksuele opvoeding.”

 

Liekens legt even verderop uit wat dat dan inhoudt: “Seksuele opvoeding is veel meer dan dat ene verafschuwde gesprek met je kind over de effectieve penetratie. Het gaat over respect, grenzen aangeven, je lichaam ontdekken enzovoort. Over seks als bron van genot wordt nog te vaak gezwegen. Toch moet je ook dat aspect bespreekbaar maken. De Wereldgezondheidsorganisatie schrijft voor om vanaf zeer jonge leeftijd een uitgebreide seksuele opvoeding te geven, ook over de genotskant van het verhaal. Bovendien leidt een seksuele opvoeding indirect tot minder ongewenste zwangerschappen, tot een grotere deelname in de maatschappij van meisjes, tot minder misbruik en tot een grotere onderlinge gelijkwaardigheid.”

 

En over het juiste moment: hoe vroeger, hoe liever.

Liekens: “Seksuele opvoeding begint al vanaf de kindertijd. Ik raad ouders altijd aan om echt élke kans te benutten om seks op een open, speelse of zelfs humoristische manier bespreekbaar te maken. Stel vragen wanneer je op straat een koppeltje ziet zoenen of als je samen naar een serie­ kijkt: zijn ze verliefd op elkaar? Wat doen ze dan? Geven ze elkaar kusjes? Wat vind jij daarvan? Het zijn allemaal kleine bouwsteentjes die maken dat je door de kindertijd heen een goede sfeer en openheid creëert rond seksualiteit. Je kind moet het gevoel krijgen dat het oké is om erover te praten. Je moet niet zwijgen tot ze zelf de vragen stellen.”

 

“Helaas durven heel wat ouders er toch vaak niet over te beginnen. Ze denken dat kinderen er eerder seksueel actief van worden en los­bandig gedrag­ zullen vertonen. Maar het tegendeel is juist waar. Hoe opener je over seks bent, hoe later ze eraan beginnen en hoe minder risico ze lopen tot grensoverschrijdend gedrag. Juist met zwijgen over seks geef je als ouder een duidelijke boodschap, namelijk dat seks iets is waar niet over gepraat kan worden. Terwijl een goede relatie­ en een goed seksleven juist enorm belangrijke factoren zijn voor een gelukkig leven.”

 

Internet en sociale media

In ‘Vrij(be)wijs’ laten Marina van der Wal en Bram Bakker met veel humor zien hoe je omgaat met pubers en de onvermijdelijke gesprekken over seks.

“Seksuele opvoeding begint niet wanneer je kind vraagt waar de baby’s vandaan komen, en het volstaat niet om uit te leggen hoe vrijen werkt”, stelt het Nederlandse duo. “Het gaat er vooral om dat je je kind leert wat intimiteit is – en dat begint al bij de geboorte. Veel knuffelen dus, liefdevol­ met elkaar omgaan, respect hebben­ voor elkaars grenzen en lichaam.”

 

Hun adviezen zijn duidelijk en handig: niet over je eigen seksuele ervaringen praten met je kinderen, niet moraliseren, condooms in de badkamer leggen, …

Van der Wal: “Voorkom dat het gesprek negatief wordt. Als ouder heb je al snel de neiging om je kinderen te waarschuwen voor dingen die ze wellicht niet willen zien en ze in te lichten over de soa’s die ze kunnen oplopen. Voor je het weet mis je de belangrijkste basis: intimiteit, zoenen­, vlinders en de liefde zelf. En dat is juist het allerbelangrijkst­!”

 

Ook hier klinkt het dat je er niet vroeg genoeg mee kan beginnen: “Praat met je kleuter al over intimiteit, integriteit en liefde. Het is echt een misverstand dat je kleintjes hiermee op ‘ideeën’ brengt. Zolang een kind niet klaar is voor seks en er niet zelf actief naar op zoek is, gebeurt er niks. De manier­ waarop je je kinderen koestert, knuffelt en laat merken dat je van ze houdt, is de basis van een gezonde ontwikkeling­. Het grote voordeel: je hoeft niet met je kind over seks te praten­ terwijl je toch voorlichting geeft!”

 

Internet en sociale media zorgen ervoor dat kinderen tegenwoordig­ sowieso vroeger in contact komen met seks.

Van der Wal: “Als je merkt dat je zoon of dochter op internet wel eens een pornosite bezoekt, maak daar als ouder dan geen drama van. Porno is nu eenmaal een onderdeel van de hedendaagse maatschappij. Vraag hoe je kind het heeft ervaren en of het spannend was. Voorkom de vraag ‘waarom?’, want dat schrikt kinderen af. Je wilt je kroost natuurlijk beschermen. Het is daarom ook zeker niet slecht om gebruik te maken van internetfilters, zodat je kind van tien niet bij de eerste muisklik al in aanraking komt met seks. Alle informatie is tegenwoordig beschikbaar. Een kleuter die prentjes van katten zoekt, heeft bij het intikken van het woord ‘poes’ grote kans om allerlei afbeeldingen op het beeldscherm te zien die helemaal niets te maken hebben met een kat die lekker ligt te snorren op de vensterbank.”

 

De logische slotvraag van het boek luidt: wanneer heb je als kind nu echt je ‘vrijbewijs’ gehaald?

Van der Wal: “Wat mij betreft nooit! Omdat oefenen, vallen, opstaan en ontdekken té leuk is. Je leert pas echt autorijden nadat je je rijbewijs hebt gehaald. Hier geldt hetzelfde: na de eerste keer seks begint het pas …” (JV)

 

De mening van Kathleen Callewaert

Een uitgebreide seksuele voorlichting geven aan je kind is de verantwoordelijkheid van elke ouder. Wacht er niet mee tot wanneer het kind het zelf op straat of op school hoort. Seksuele opvoeding speelt zich niet af op één welbepaald moment, maar is een proces. Begin zo snel mogelijk, jongere kinderen staan namelijk meer open om te praten over seks omdat het nog ver van hen afstaat. Begeleid hen, breng ze waarden en normen bij inzake gezonde seksualiteit.

Kinderen leren ook veel uit het gedrag van hun ouders. Openheid en respect spreken duidelijke taal. Er zijn ook goede voorlichtingsboeken te vinden per leeftijdsgroep. Vaak gaat het iets makkelijker om het onderwerp te bespreken aan de  hand  van een boek.

 

Pas wanneer je kind echt puber is, moet hij of zij al uitgebreid voorgelicht zijn. Pubers zijn meestal onzeker omtrent het emotionele aspect van seks en zijn niet snel geneigd om te rade te gaan bij hun ouders. Ten eerste moet het kind weten wat er met zijn of haar lichaam gebeurt. Ze kunnen zich anders zorgen gaan maken. Vanzelfsprekend leg je je dochter tijdig uit wat ongesteld worden inhoudt en hoe ze ermee om moet gaan. Vertel je kind ook dat seks iets fijns hoort te zijn tussen twee mensen, praat positief over seks. Leg uit dat vrijen fijn is als je het allebei graag wilt, maar vertel ook dat het minder fijn kan zijn wanneer je het niet echt wilt. Geef aan dat je hier zelf over beslist en dat je grenzen dient te stellen. Leer je kind dat zijn lichaam van hem/haar is, en dat een ander je alleen intiem mag aanraken met instemming van beide partijen.

 

Dé relatie-experte  Kathleen Callewaert

 

Wenst u meer informatie of een afspraak? Neem nu contact op!